ផ្នែកមួយ នៃ លី យ៉ុង (L’Urbanisme à Lyon)

លី យ៉ុង ជាទីក្រុងមួយនៃប្រទេសបារាំងដែល មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ រីកចំរើន បើធៀបនឹងទីក្រុងយើង ឃើញថា រាជធានីយើងនៅចាញ់គេឆ្ងាយណាស់។ អ្វីដែលខ្ញុំចង់លើក ឡើងពេលនេះ គឺចែកគ្នាមើល ពីគំរូនៃការរៀបចំទីក្រុង ឬ ធ្វើនគរូបនីយកម្ម។ ដើម្បីរៀបចំទីក្រុងមួយដែល ចៀសវាងបាននូវបញ្ហាថ្ងៃក្រោយ ដូចជា ចរាចរណ៏ លំនៅដ្ឋាន ទីផ្សារលក់ដូរ ទីលំហកំសាន្ត… គឺជាកត្តាចាំបាច់ សំរាប់អ្នកធ្វើនគរូបនីយកម្ម ការដែលតំបន់មួយ ឬ ទីក្រុងមួយ មិនដើរតាមការរៀបចំនគរូបនីយកម្មនោះទេ ថ្ងៃក្រោយយើងនឹងជួបបញ្ហា។ តួយ៉ាងដូចជាទីក្រុងហាណូយ ផ្ទះរបស់ប្រជាជន ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ សាងសង់កកកុញ ជាមួយមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម រីកដូចផ្សឹត…មនុស្សកកកុញរាល់ពេលម៉ោងងាប់ (មុនម៉ោងចូលធ្វើការ និង ម៉ោងចេញធ្វើការ) ព្រោះតែបញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ នៅមានកំរិត ដូចជា ផ្លូវថ្នល់តូច ប្រជាជនយក ផ្លូវធ្វើអាជីវកម្ម… ជាហេតុរដ្ឋអំណាច បង្ខំចិត្តដោះស្រាយបញ្ហាតាមលទ្ធភាព និង ជាក់ស្តែង។ ក្នុងការដោះស្រាយនោះមានដូចជា សង់ស្ពានអាកាស, សង់ផ្លូវក្រោមដី,… ដែលក្នុងការសាងសង់យើងត្រូវចំណាយពេល និងលុយច្រើនជាងមុន ជាពិសេស កំឡុងពេលសាងសង់ ការកកស្ទះកាន់តែច្រើន។ ហើយថ្មីៗនេះ រដ្ឋគេបានចេញការណែនាំ អោយផ្លាស់ប្តូរម៉ោងធ្វើការរដ្ឋ…ដែលហាក់ដូចជាគ្មានផ្លែផ្កាសោះ ជាងនោះសោតនៅមាន គំរោងទាលុយដើម្បីកំរិតចរាចរណ៏ ចូលទីក្រុង ដែលស្តាប់ទៅហាក់ដូចជា ពិបាកនឹងទទួលយកណាស់។
ជាបទពិសោធន៏យើងត្រូវតែគិតគូរអោយបានច្បាស់លាស់ក្នុងការពង្រីកទីក្រុង ក្នុងបរិបទ ទៅរកការអភិវឌ្ឍដោយនិរន្តរភាព។

ហេតុអ្វីបានជាចិន ផ្តល់ជំនួយច្រើនដល់ខ្មែរ?

បន្ទាប់ពីមានការធ្វើដំណើរទស្សនកិច្ចជាផ្លូវការរបស់លោក ហ៊ូ ជិនតាវ នៅកម្ពុជាមក ទំនាក់ទំនង កម្ពុជា-ចិន ហាក់ដូចជាល្អូកល្អើនជាងមុន បើតាមរយៈការស្តែងចេញអោយឃើញរបស់អ្នកដឹកនាំទាំងសងខាង។ ក្រៅពីនោះកម្ពុជា ក៏នៅមានទទួលជំនួយដ៏ច្រើនផងដែរ សំរាប់ស្តារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងកសាងប្រទេស។
ទន្ទឹមនឹងភាពស្និទ្ធស្នាលនេះ អ្នកខ្លះក៏បានគិតថា ហេតុអ្វីបានជាចិន ផ្តល់ជំនួយច្រើនម្ល៉េះដល់ខ្មែរ? ហើយភាគច្រើនគឺ ជំនួយដែលគ្មានភ្ជាប់នូវ លក្ខខណ្ឌស៊ាំញ៉ាំ ដែលមិនបាកទេ ដែលខ្មែរយើងសំរេចនឹងទទួលយក។
ហេតុផលដែលធ្វើអោយយើងងាយនឹង លើកឡើងមកគឺ ងាយណាស់ដូចជា៖
-ចិនជាមហាមិត្ត យូរអង្វែងរបស់ខ្មែរ
-ចិនចង់បង្កើន ឥទ្ធិពលខ្លួននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៏
-ផលចំនេញសេដ្ឋកិច្ច…
ក្រៅពីនោះវាជាកត្តានយោបាយដែល មានមនុស្សមួយចំនួនបានលើកឡើង ហើយខ្ញុំក៏សុំមិនបកស្រាយបន្ថែមមតិរបស់អ្នកដទៃដែរ។
ជានេះទៅទៀត មានមនុស្សមួយចំនួននៃប្រទេសជិតខាងយើងខ្លះ ហាក់ដូចជាមិនសប្បាយចិត្តនឹងចំនងមិត្តភាពរបស់ កម្ពុជា-ចិន ដែរ ដោយអ្នកខ្លះបានលើកយកឧទាហរណ៏ របបខ្មែរក្រហមដែល កាលណោះ ក៏ទទួលឥទ្ធិពល និងជំនួយ ពីចិនមិនតិចដែរ។ ដោយហេតុនេះ ហើយទើបពួកគេខ្លាច កម្ពុជា ជាទីតាំងបញ្ជូនអាវុធសំរាប់លុកលុយប្រទេសគេ ឬ ជាឈ្នាន់មួយ ដែលអាចមានលទ្ធភាពវាយបកទៅកាន់គេបានគ្រប់ពេល។ នេះ ជាវេបសាយដែលគេបានពិភាក្សាគ្នា៖

ចុចលើរូបដើម្បីតំណទៅកាន់វេបសាយ


មានមនុស្សខ្លះដែល សតិអារម្មណ៏ដែលនៅដិតជាប់រូបភាពសង្គ្រាម ហាក់ដូចជាពិបាកនឹងលុបវាចេញណាស់ ហើយរាល់ពេលដែលនិយាយចេញមកហាក់ដូចជា ចង់តែធ្វើសង្គ្រាម។ មានអ្នកខ្លះ គំនិតចង់គ្រប់គ្រងលើអ្នកដ៏ទៃ មិនដែលយកចិត្តគេមកដាក់លើចិត្តខ្លួនឯង ថាបើគេគ្រប់គ្រងវិញ នោះវាទៅជាយ៉ាងណា?
សំរាប់ខ្ញុំជាពលរដ្ឋខ្មែរ ខ្ញុំចង់បានការអភិវឌ្ឍ និងតម្លាភាពក្នុងសង្គម ហើយជាពិសេសនោះ គឺសុវត្ថិភាព ស្ថេរភាពក្នុងសង្គម ដែលអាចអោយ មនុស្សគ្រប់គ្នា រស់បានដោយភាពសមរម្យ។ ហើយសូមបញ្ជាក់ទៅកាន់ជនរួមជាតិ និង ជាតិសាសន៏ដទៃថា ខ្មែរ មិនមែនជាអាយ៉ង របស់ប្រទេសណាមួយឡើយ ខ្មែរ មានសិទ្ធសំរេចលើវាសនាជាតិរបស់ខ្លួន។ ហើយសូមអោយអ្នកដឹកនាំជាតិ គិតដល់ប្រទេសជាតិជាធំ លុបបំបាត់អំពើពុករលួយ ដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម និងជីវភាពអោយបានសមរម្យ។

ASEAN 2012 Phnom Penh Cambodia

ដើម្បីសំរួលដល់ការទទួលដំណឹងពីការប្រជុំអាស៊ាន រាជរដ្ឋាភិបាលខ្មែរ បានបង្កើតវេបសាយ អាស៊ាន ដែលអាចអោយយើងអាចអាននឹងទាញយកឯកសារខ្លះពីការប្រជុំ។ សូមចុចលើរូបភាពដើម្បីទៅកាន់ទំព័រដើម របស់អាស៊ាន៖

Click on picture to ASEAN Website

http://asean2012.mfa.gov.kh/

ហត្ថកម្មធ្វើកាំភ្លើង នៅហ្វីលីពីន

មានប្រទេសជាច្រើន ការផលិតកាំភ្លើង ឬ អាវុធយុទ្ធភណ្ឌ គឺចាត់ទុកថាជាទង្វើខុសច្បាប់បើសិនជា វាមិនបានផ្តល់ការអនុញ្ញាតិ ដោយច្បាប់ ឬ រដ្ឋអំណាចទេនោះ។ រីឯនៅប្រទេសហ្វីលីពីន ជាប្រទេសមួយក្នុង ASEAN ដែរ មានភូមិមួយដែលអ្នកស្រុកបានប្រកបរបរ ធ្វើកាំភ្លើងដោយហត្ថកម្ម ដែលមានប្រវត្តិតាំងពីជំនាន់ ជប៉ុនគ្រប់គ្រងមកម្ល៉េះ គឺដើម្បីផ្គត់ផ្គង់អាវុធដល់អ្នកប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងពួកជប៉ុន។ តាំងពីឆ្នាំ ១៩៥០ មក ពាក្យ paltik គឺសំដៅទៅលើការធ្វើកាំភ្លើងដោយហត្ថកម្មដោយខុសច្បាប់ តែមកដល់ឆ្នាំ ១៩៩០ វាត្រូវបានអនុញ្ញាតិដោយរដ្ឋ នឹងប្រគល់សិទ្ធិផលិត កាំភ្លើងទៅអោយក្រុមហ៊ុន ពីរក្នុងស្រុកដើម្បិផលិតគឺ សហព័ន្ធរួបរួមកម្មករសំរាប់ពហុគោលដៅ Danao (World MPC), នៅ Dungguan, Danao។
នៅទីនោះលោហធាតុមិនត្រូវបានបោះចោលដោយឥតប្រយោជន៏ឡើយ ហើយគេយកលោហៈទាំងនោះទៅ ផលិតជាអាវុធ និងលក់អោយទៅ អ្នកមាន, អ្នកនយោបាយ, ប៉ូលីស…។

ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធជិត១ឆ្នាំក្រោយការរញ្ជួយដីនៅជប៉ុន

យើងទាំងអស់គ្នាសុទ្ធតែបានដឹងពី សោកនាដកម្មនៅប្រទេសជប៉ុន កាលពីខែ មិនឆ្នាំ២០១១ កន្លងទៅ ហើយមកដល់ពេលនេះ វាជិតមួយឆ្នាំហើយក្រោយពីការ រញ្ជួយដីនិង រលកយក្ស ស៊ូណាមិ បានបោកបក់និងសំលាប់មនុស្សអស់ជាច្រើន។ តើជិតមួយឆ្នាំនេះ ជប៉ុនបានកែប្រែហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន នៅតំបន់នោះបានយ៉ាងណា? ខាងក្រោមនេះជារូបភាពដែលគេ ថតក្រោយពីគ្រោះរញ្ជួយដីនោះបានស្ងប់ នៅទៅតាំងតែមួយ ដើម្បីងាយស្រួលប្រៀបធៀប៖

Vigan ស្រមោលអេស្ប៉ាញ ក្នុងទឹកដីអាស៊ី

Vigan គឺជាទីក្រុងមួយស្ថិនៅលើកោះ Luzon បែមុខទៅកាន់សមុទ្រខាងត្បូង នៃប្រទេស ហ្វីលីពីន។ Vigan ក៏ត្រូវបានទទួល និងចុះជា បេតិកភណ្ឌពិភពលោក របស់ UNESCO ផងដែរ។ Vigan ជាទីក្រុងដែលបន្សល់ទុក ពីអាណានិគម អេស្ប៉ាញ នៅលើទឹកដី ហ្វីលីពិន ដែលរូបរាងដើមស្ទើរតែទាំងស្រុង ត្រូវបានរក្សា ដែលជាហេតុធ្វើអោយតំបន់នេះ ទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៏ និង ជាប់ជាបេតិកភណ្ឌ ពិភពលោករបស់ UNESCO។
អ្វីដែលគួរអោយចាប់អារម្មណ៏នៅក្នុង តំបន់នេះ គឺ សម្បូរទៅដោយជនជាតិ ចិន តែការរស់នៅ ជាពិសេសគឺ សំណង់ស្ថាបត្យកម្ម មិនសូវមានលេចចេញ នូវវប្ប​ធម៌របស់ចិនទេ។


នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ ក៏នៅមានបន្សល់នូវ សំណង់របស់អាណានិគមបារាំងដែរ ហើយមួយចំនួនកំពុងតែត្រូវទទួលរងនូវការគំរាមកំហែង ដោយអាយុកាល និងភាពទ្រុតទ្រោម។ ពិតណាស់ថា តាមច្បាប់ធម្មជាតិ យើងមិនអាចរក្សាវា អោយនៅស្ថិតស្ថេរជានិរន្តរិ៏ បានទេ តែយើងអាចធ្វើអោយអស់លទ្ធភាព ដើម្បីរក្សានូវ កេរ្តិ៏ដំណែលទាំងនោះ ព្រោះវាជាភស្តុតាង ប្រវត្តិសាស្ត្រសំរាប់សិក្សាស្រាវជ្រាវ ជាពិសេស គឺអភិវឌ្ឍន៎ វិស័យស្ថាបត្យកម្ម ឬ សំណង់ ដែលជាលក្ខណៈខ្មែរ។

ទីក្រុងដែលគ្មានផ្លូវរថយន្ត

Giethoorn គឺជាទីក្រុងមួយដ៏ស្រស់បំព្រង ជាមួយនឹង ធម្មជាតិខៀវខ្ចី និងផ្ទៃទឹកដែលជាផ្លូវបំលាស់ទីក្នុងតំបន់នេះ។ គេបានប្រដូចទីក្រុងមួយនេះ ទៅនឹងទីក្រុង Venice ដែលប្រើប្រាស់មធ្យោបាយធ្វើដំណើរ គឺអាស្រ័យនឹងខ្សែទឹក។ ទីក្រុង Giethoorn ស្ថិតនៅក្នុងខេត្ត Overijssel នៃប្រទេស ហូឡង់ ហើយវាត្រូវបានគេស្គាល់ទូលំទូលាយ និង ចាប់ផ្តើមល្បីល្បាយនៅឆ្នាំ ១៩៥៨ បើទោះជាអាយុកាលវា តាំងពីឆ្នាំ ១២៣០ មកម្ល៉េះ។ ទីក្រុងចាប់ល្បីល្បាយពេលដែល ខ្សែភាពយន្ត Fanfare របស់អ្នកផលិតភាពយន្តជនជាតិ ហូឡង់ Bert Haanstra បានដាក់បញ្ចូលទេសភាពនៃទីក្រុងនេះ ទៅក្នុងសាច់រឿង។


ពេលដែលអ្នកមានអារម្មណ៏ថុញថប់ទៅនឹង សំលេងយាន្តយន្ត នោះជំរើសដ៏ល្អសំរាប់ដំណើរកម្សាន្តរបស់អ្នក គឺទីក្រុងបែបនេះ សង្ឃឹមថា ថ្ងៃណាមួយស្រុកខ្មែរ នឹងមានទីក្រុងស្អាតៗ បែបនេះ។